Mẹ không giỏi ngoại ngữ vẫn dạy con được: 6 cách có cơ sở

Nhiều mẹ ngại dạy con ngoại ngữ vì sợ mình phát âm sai, không biết bắt đầu từ đâu, và chỉ có 10–15 phút mỗi tối. Tin tốt: với trẻ 2–6 tuổi, điều quan trọng nhất không phải mẹ giỏi đến đâu, mà là mẹ nói chuyện với con đều đặn. Dưới đây là 6 cách đơn giản, mỗi cách đều dựa trên nghiên cứu hoặc phương pháp đã được dùng lâu năm.

1. Mẹ nghe chuẩn trước, rồi mới nói với con

Trước khi dạy, mẹ dành 2–3 phút nghe tiếng đọc chuẩn của từng từ, nhại lại vài lần. Mẹ không cần hoàn hảo: bé vẫn nghe tiếng chuẩn từ máy, còn mẹ là người tạo cơ hội để bé dùng từ đó. Ứng dụng có tiếng đọc từng từ giúp mẹ tự tin hơn khi nói.

2. Người thật nói với bé quan trọng hơn màn hình

Trong một thí nghiệm nổi tiếng, trẻ 9 tháng tuổi được nghe tiếng Quan Thoại từ người nói thật thì phân biệt được âm tiếng Trung; nhóm chỉ xem cùng nội dung qua video hoặc nghe băng thì không (Kuhl, Tsao & Liu, 2003, PNAS). Bài học cho mẹ: để màn hình làm "người đọc mẫu", còn phần dạy là mẹ nói với con.

3. Gắn từ với đồ vật thật trong nhà

Nói "kao" (mặt) khi hai mẹ con soi gương, "ringo" (táo) lúc gọt táo. Từ gắn với việc đang làm dễ nhớ hơn từ học riêng trên giấy. Các nhà nghiên cứu về ứng dụng giáo dục cho trẻ nhỏ cũng nhấn mạnh việc học phải có nghĩa, gắn với đời sống và có tương tác giữa người với người (Hirsh-Pasek và cộng sự, 2015).

4. Chơi "mẹ nói – con làm"

Phương pháp TPR (phản hồi bằng cử động toàn thân, James Asher) cho trẻ nghe lệnh rồi làm động tác: "Chạm mũi nào!", "Vỗ tay!". Bé hiểu trước khi nói được, nên mẹ đừng ép con nói lại ngay; bé làm đúng động tác là đã hiểu.

5. Ít mà đều: ôn lại ở nhiều ngày khác nhau

Trẻ 2 tuổi nói ra từ mới tốt hơn khi gặp từ đó ở nhiều ngày khác nhau so với học dồn trong một ngày; số ngày gặp lại là yếu tố quan trọng nhất (Childers & Tomasello, 2002). Cách làm: mỗi ngày 2–4 từ mới, nhắc lại từ hôm trước, cuối tuần ôn cả tuần.

6. Khen cụ thể, không sửa gắt

Khi bé nói gần đúng, mẹ nhắc lại từ đúng một cách vui vẻ ("À, kao! Mặt của con!") thay vì bảo "sai rồi". Bé thấy vui sẽ muốn nói tiếp.

Một buổi 15 phút gợi ý

1. Mẹ nghe trước 3 từ (3 phút).
2. Mẹ nói với con, chỉ vào đồ vật thật (5 phút).
3. Chơi nghe – chạm hình hoặc "mẹ nói – con làm" (5 phút).
4. Nhắc lại từ hôm trước (2 phút).

Nguồn tham khảo

• Kuhl, P. K., Tsao, F.-M., & Liu, H.-M. (2003). Foreign-language experience in infancy: Effects of short-term exposure and social interaction on phonetic learning. PNAS, 100(15). PubMed
• Childers, J. B., & Tomasello, M. (2002). Two-year-olds learn novel nouns, verbs, and conventional actions from massed or distributed exposures. Developmental Psychology, 38(6). Trinity University
• Hirsh-Pasek, K., và cộng sự (2015). Putting education in "educational" apps: Lessons from the science of learning. Psychological Science in the Public Interest, 16(1). APS
• Asher, J. J. (1969). The total physical response approach to second language learning. The Modern Language Journal, 53(1).

Muốn có sẵn từ, hình và tiếng đọc chuẩn để bắt đầu? Xem từ vựng cho bé theo chủ đề hoặc vào học cùng bé.

Vào học cùng bé